ภววิทยากับจริยศาสตร์ : ความดีงามในฐานะโครงสร้าง ของการดำรงอยู่ตามแนวพุทธอภิปรัชญา

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างภววิทยาและจริยศาสตร์ เพื่ออธิบายความดีงามในฐานะโครงสร้างของการดำรงอยู่ตามแนวพุทธอภิปรัชญา โดยอาศัยการวิเคราะห์เชิงปรัชญาร่วมกับแนวคิดทางอภิปรัชญาตะวันตกและหลักธรรมสำคัญในพระพุทธศาสนา ผลการศึกษาพบว่า ภววิทยาและจริยศาสตร์มิได้เป็นศาสตร์ที่แยกขาดจากกัน หากแต่มีความสัมพันธ์เชิงเหตุปัจจัย กล่าวคือ ภววิทยาอธิบายธรรมชาติของความจริงและการดำรงอยู่ ส่วนจริยศาสตร์อธิบายคุณค่าและความดีงามของการดำเนินชีวิต ขณะที่พุทธอภิปรัชญาอธิบายความสัมพันธ์ดังกล่าวผ่านหลักปฏิจจสมุปบาท กฎแห่งเหตุปัจจัย และกฎไตรลักษณ์ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าสรรพสิ่งล้วนดำรงอยู่โดยอาศัยกันและกันตามธรรมชาติ

ผลการศึกษายังชี้ให้เห็นว่า ความดีงามมิใช่เพียงหลักปฏิบัติทางศีลธรรม แต่เป็นการดำรงชีวิตที่สอดคล้องกับความจริงตามธรรมชาติ การตระหนักรู้ถึงความสัมพันธ์ระหว่างความจริง การดำรงอยู่ และความดีงาม ช่วยให้มนุษย์พัฒนาปัญญา คุณธรรม และความรับผิดชอบต่อสังคม อันนำไปสู่การเข้าถึงความจริงสูงสุดตามแนวพุทธอภิปรัชญา ซึ่งบูรณาการความจริง ความดี และการดำรงอยู่เข้าไว้ในกรอบเดียวกัน