การศึกษาเชิงวิเคราะห์ศัพท์ปรัชญาจาก phdict.online กรณีศึกษา ศัพท์หมวดอภิปรัชญา ประสบการณ์นิยม
คำสำคัญ:
phdict.online, อภิปรัชญา, ประสบการณ์นิยมบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มุ่งศึกษาเชิงวิเคราะห์ศัพท์บัญญัติทางปรัชญาจากระบบสารสนเทศศัพท์บัญญัติ (phdict.online) ของสำนักงานราชบัณฑิตยสภา โดยเน้นกรณีศึกษาในหมวดอภิปรัชญา กลุ่มประสบการณ์นิยม (Empiricism) หรือประจักษนิยม วัตถุประสงค์ของการศึกษาคือเพื่อสำรวจโครงสร้างเชิงระบบ ประเมินความแม่นยำทางมโนทัศน์ และวิเคราะห์พลวัตของการสื่อความหมายข้ามวัฒนธรรมผ่านรากศัพท์ภาษาไทย ระเบียบวิธีวิจัยใช้การวิเคราะห์มโนทัศน์ (Conceptual Analysis) ตามแนวทางปรัชญาวิเคราะห์ และกรอบทฤษฎีการแปลเชิงปรัชญา
ผลการศึกษาพบว่า phdict.online มีโครงสร้างข้อมูลที่เป็นระบบและมีความครอบคลุม ในระดับสูง การเลือกใช้ศัพท์บัญญัติแบบคู่ขนานระหว่าง "ประสบการณ์นิยม" และ "ประจักษนิยม" สะท้อนถึงความละเอียดอ่อนในการแยกแยะเฉดความหมายระหว่างบ่อเกิดความรู้และผลลัพธ์ของการตรวจสอบความจริง อย่างไรก็ตาม การวิจัยชี้ให้เห็นว่านิยามศัพท์ในระดับมาตรฐานควรมีการเพิ่มเติมบริบทข้อถกเถียงในปรัชญาร่วมสมัยเพื่อให้เท่าทันต่อมาตรฐานสากล บทความนี้สรุปว่า phdict.online ไม่ได้เป็นเพียงฐานข้อมูลคำแปล แต่เป็นโครงสร้างพื้นฐานทางปัญญาที่สำคัญในการสร้างความเข้มแข็งให้แก่แวดวงปรัชญาในประเทศไทย
References
กีรติ บุญเจือ. (2522). อภิปรัชญา: บทวิเคราะห์ความรู้และประสบการณ์. กรุงเทพฯ: ไทยวัฒนาพานิช.
คณะกรรมการบัญญัติศัพท์ปรัชญา สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. (2560). พจนานุกรมศัพท์ปรัชญา ฉบับราชบัณฑิตยสภา (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพฯ: สำนักงานราชบัณฑิตยสภา.
ปรีชา ช้างขวัญยืน. (2545). การใช้ภาษาในปรัชญา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย.
พินิจ รัตนกุล. (2542). ปรัชญาตะวันตกสมัยใหม่: ประสบการณ์นิยมและเหตุผลนิยม. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหิดล.
ราชบัณฑิตยสภา. (2567). ระบบสารสนเทศศัพท์บัญญัติ (phdict.online). สืบค้นจาก https://phdict.online
วิทย์ วิศทเวทย์. (2561). ปรัชญาตะวันตกสมัยใหม่: คานท์และหลังคานท์. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สมภาร พรมทา. (2554). ภาษา ศาสนา และอภิปรัชญา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ศยาม.
อุทัย ปิ่นแก้ว. (2562). การวิเคราะห์ศัพท์บัญญัติทางปรัชญาในภาษาไทย: กรณีศึกษาคำแปลมโนทัศน์ อภิปรัชญาตะวันตก. วารสารปรัชญาและศาสนา, 4(2), 45-68.
Ayer, A. J. (1952). Language, Truth and Logic (2nd ed.). New York: Dover Publications.
Blackburn, S. (2016). The Oxford Dictionary of Philosophy. Oxford: Oxford University Press.
Hume, D. (2007). An Enquiry Concerning Human Understanding (P. Millican, Ed.). Oxford: Oxford University Press. (Original work published 1748).
Locke, J. (1975). An Essay Concerning Human Understanding (P. H. Nidditch, Ed.). Oxford: Clarendon Press. (Original work published 1689).
Markie, P., & Folescu, M. S. (2024). Rationalism vs. Empiricism. In E. N. Zalta & U. Nodelman (Eds.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy. Stanford University. https://plato.stanford.edu/archives/spr2024/entries/rationalism-empiricism/.
Quine, W. V. O. (1951). Two Dogmas of Empiricism. The Philosophical Review, 60(1), 20-43.
https://doi.org/10.2307/2181906.
Sellars, W. (1997). Empiricism and the Philosophy of Mind. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Wittgenstein, L. (1922). Tractatus Logico-Philosophicus (C. K. Ogden, Trans.). London: Routledge& Kegan Paul.
